اختلال وسواس فکری - عملی یا وسواسی - جبری (OCD)

اختلال وسواس فکری - عملی یا وسواسی - جبری (OCD)

همه افراد برخی افکار یا حساسیتهای خاصی دارند که کاملاً طبیعی است. اما وسواس یک اختلال است، یعنی میتواند زندگی شما را مختل کند. اختلال وسواس فکری - عملی یا اختلال وسواسی - جبری که به اختصار OCD نامیده میشود، الگویی از افکار یا ترسهای ناخواسته (وسواس فکری) است که منجر به رفتاری تکرارشونده (وسواس عملی) میشود. این افکار و رفتار در فعالیتهای روزمره فرد اختلال ایجاد میکنند. هنگامی که فرد تلاش میکند جلوی رفتار خود را بگیرد، استرس و اضطرابش افزایش پیدا میکند تا اینکه برای کاهش اضطراب خود ناچار به انجام رفتار وسواسی که نیاز به روانشناس و مرکز مشاوره وسواس دارد.

وسواس فکری - عملی اغلب موضوعات خاصی دارد:

  • ترس بیش از حد از آلوده شدن به میکروبها
  • مرور کردن افکار خشن در ذهن
  • شک مداوم در انجام یک سری اعمال

بخاطر داشته باشید این افکار گاها از نظر محتوا، منطقی نیستند و کنترل آنها تقریبا غیرممکن است. رفتارهای اجباری مجموعه اقداماتی است که فرد برای کاهش درد و رنج افکار وسواسی، متوقف کردن آن و یا جلوگیری از وقوع اتفاقات ناگوار آنها را انجام میدهد. غالبا هیچ ارتباط منطقی بین افکار وسواسی و اجبار وجود ندارند، اما گاهی اوقات میتوان آنها را به یکدیگر مرتبط دانست. برای مثال کسی که افکار وسواسی نسبت به میکروب دارد، مرتبا دستهای خود را میشود. فرد مبتلا به اختلال وسواس فکری، واقعا در تلاش است تا بتواند رفتارهای خود را کنترل کند حتی گاها با وجود اینکه میداند این رفتار منطقی نیست اما از لحاظ احساسی خود را مجبور به انجام آن میداند.

اختلال وسواس فکری - عملی

علل ایجاد اختلال وسواس - فکری

علت این اختلال هنوز بطور کامل شناخته شده نیست. ولی نظریه های که در سبب شناسی این اختلال آمده عبارتند از:

  • بیوشیمیایی مغزی: اختلال وسواس از نگاه یک روانشناس یا روانپزشک ممکن است حاصل تغییراتی در عملکرد و بیوشیمی مغز باشد. به عنوان مثال سروتونین که یک ماده شیمیایی مهم مغز است و در افسردگی هم کاهش می یابد در اختلال وسواس هم کاهش می یابد.
  • وراثت: ژنهای زیادی مرتبط با این اختلال شناسایی شده اند. و سابقه خانوادگی وسواس یکی از پیش بینی کننده های قوی برای وقوع این اختلال در فرد به حساب می اید.
  • یادگیری: وسواسها و اجبارها ممکن است در نتیجه یادگیری از والدین بوجود آمده باشند. والدین سختگیر و وسواسی احتمال اینکه فرزندان سختگیر و وسواسی داشته باشند خیلی زیاد است هم به لحاظ انتقال وراثت و هم به لحاظ تربیت و یادگیری.

عوامل خطر این اختلال عبارتند از:

  • سابقه خانوادگی
  • وقایع استرس زای زندگی
  • سایر اختلالات روان

اختلال وسواسی - جبری

انواع وسواس فکری

بر اساس علائم، انواع وسواس فکری با دسته بندی های زیر معرفی می شوند:

  • افکار پرخاشگرانه یا جنسی: نوع متداولی از افکار وسواسی، افکاری مرتبط با آسیب رساندن به دیگران است. مرور شدن تصاویری از خشونتگری و پرخاش به دیگران در ذهن فرد که ممکن است جنبه های جنسی که حتما زیر نظز متخصص روانشناسی و مرکز مشاوره باشد.
  • ترس از صدمه رسیدن به دیگران: برخی از افراد به جای ترس از آسیب رساندن، از آسیب دیدن اطرافیان واهمه دارند. برای مثال ممکن است شخصی این افکار وسواسی را داشته باشد که فرزند او طی یک تصادف کشته شود. در این صورت برای جلوگیری از بروز همچین اتفاقی، ممکن است رفتارهای اجباری متعددی انجام دهد. مسئولیت رفت و آمد فرزند خود را قبول کند و یا وسیله نقلیه او را به دفعات چک کند تا مطمئن باشد که سالم است.
  • ترس از میکروب ها و آلودگیها: از جمله متداول ترین انواع وسواس فکری، ترس از میکروب ها و نیاز به شستن مکرر دست ها است. بسیاری از افرادی که دارای اختلال وسواس فکری هستند از میکروب ها واهمه دارند و ممکن است برای رهایی از این افکار دست به رفتارهای اجباری متفاوتی بزنند. شستن مکرر دست ها و وسایل شخصی نمونه ای از این رفتار ها است.
  • شک و تردید در ناقص انجام دادن کار: اختلال وسواس فکری موجب می شود که شخص مدام شک داشته باشد که کاری را درست و کامل انجام داده است یا خیر. برای مثال شخصی را در نظر بگیرید که از منزل خود خارج می شود و در خانه را قفل می کند. فکر وسواسی درست انجام دادن کار موجب می شود تا او برای چک کردن قفل بودن درب منزل تا چندین بار در روز به منزل خود مراجعت کند و بسته بودن درها را امتحان کند.
  • مسائل مذهبی و انجام گناه: یکی دیگر از انواع وسواس فکری، داشتن وسواس و نگرانی در مورد غیر اخلاقی بودن یا گناهکار بودن شخص است. برخی از افراد ممکن است در نتیجه این افکار مدام در حال نماز خواندن و دعا کردن باشند.
  • خود کنترلی: ترس از دست دادن کنترل خویش و انجام رفتارهای غیر ارادی و نامناسب، ترسی است که در ذهن برخی از افرادی که از این اختلال رنج می برد وجود دارد. برخی از افراد ممکن است نگران باشند که ناگهان در جمع شروع به داد و فریاد زدن کنند، برخی دیگر ممکن است نگران آسیب رساندن به شخص دیگری باشند. این افکار ممکن است در ادامه با هرگونه رفتار اجباری پیگیری شود. اما نکته مهم در این مدل از انواع وسواس فکری این است که ممکن است این افکار منجر به انزوای فردی شوند. زیرا شخص از نزدیک شدن به دیگران و برقراری ارتباط با آنها واهمه دارد.
  • ترتیب و تقارن: نظم و ترتیب دادن وسایل و اشیا "به صورت کاملا دقیق" یکی از متدوال ترین انواع وسواس فکری است. افرادی که به این افکار وسواسی مبتلا هستند، برای نظم و ترتیب دادن اشیا به طور کاملا مرتب و یا متقارن زمان نسبتا زیادی صرف می کنند. آن ها هم چنین ممکن است افکار خرافاتی در مورد برخی از اعداد و یا الگوهای تقارنی در ذهن خود داشته باشند.

obsessive compulsive disorder یا ocd

درمان وسواس

اختلال وسواس فکری (OCD) مانند یک بیماری مزمن است و یک درمان مقطعی و قطعی برای آن وجود ندارد و ممکن است این بیماری همیشه در پس زمینه روانی افراد وجود داشته باشد، اما با دارو، روان درمانی یا ترکیبی از هر دو می توانید علائم خود را مدیریت کنید.

روان درمانی وسواس

روان درمانی شناختی رفتاری (CBT) به شما کمک میکند تا الگوی ذهنی خود را اصلاح کنید. یکی از روشها «مواجهه و اجتناب از پاسخ» نام دارد. در این روش درمانگر شما را در موقعیتی قرار میدهد که منجر به اضطراب و رفتار وسواس گونه شما میشود. سپس شما با کمک درمانگر یاد میگیرید چطور افکار یا رفتار خود را در این موقعیت کنترل کنید.

تمدد اعصاب

ریلکسیشن یا تمدد اعصاب با روش های ساده ای مانند مدیتیشن، یوگا و ماساژ می تواند علائم استرس زای وسواس را کاهش دهد.

دارو درمانی وسواس

استفاده از دارو، تنها قسمتی از یک برنامه درمانی موفق است. درمان دارویی در بهترین حالت، به طور متوسط حدود ۶۰-۷۰ درصد علائم را کنترل می کند. علاوه بر اینکه برای انتخاب داروی مناسب باید فاکتورهای زیادی مانند عوارض جانبی و تفاوت های فردی را در نظر گرفت.

داروهای مهارکننده بازجذب انتخابی سروتونین میتوانند به کنترل وسواس فکری و وسواس عملی کمک کنند. ممکن است ۲ تا ۴ ماه طول بکشد تا تأثیر داروها مشاهده شود. فراموش نکنید درمان قطعی وسواس با کمک خود شما ممکن خواهد بود. با استفاده از روشهای درمانی، شما می آموزید که چگونه علائم خود را مدیریت کنید. با پیشرفت درمان، مسئولیت هدایت درمان از درمانگر به تدریج به سمت خود شما تغییر خواهد کرد. انجام تمرینها و الگوهای مدیریت علائم، مهمترین عامل درمان قطعی وسواس فکری در شما است.

منبع: hopkinsmedicine.org

خیلی بد بد متوسط خوب عالی
(1 رای)
افزودن نظر:
captcha
آدرس
واتس اپ